Butterfly Works

Tuesday, November 11, 2008

On the day the new series of Return to Sender hits of on TV, Butterfly Works speaks about this great project on the media pages of Dutch newspaper NRC.

Programma over duurzame ontwikkelingssamenwerking van Llink naar Net 5
Gepubliceerd: 8 oktober 2008 16:25 | Gewijzigd: 9 oktober 2008 12:35

Met het tv-programma ‘Return To Sender’ steunt Katja Schuurman handwerkslieden in ontwikkelingslanden. Samenwerken met Net 5 gaat beter dan met Llink.
Door Jan Benjamin

Amsterdam, 8 okt. De kamer is niet groter dan drie bij drie meter. Een weefgetouw beslaat bijna de hele ruimte. Dit is het huis van Leandro in San Antonio Palopó, een dorpje aan het meer van Atitlán in Guatemala. Met een prachtig uitzicht op het meer weeft de 55-jarige Leandro hier sjaals.

Leandro is een van de hoofdpersonen in de eerste aflevering van het tv-programma Return To Sender. Vanavond begint de tweede serie op Net 5. Vorig seizoen was het programma te zien op de publieke zender Llink.

In Return To Sender bezoeken Katja Schuurman en Art Rooijakkers handwerkslieden in ontwikkelingslanden als Guatemala, Nepal en Madagascar. Hun producten gaan voor een ‘eerlijke’ prijs naar Nederland.

Hier verkoopt de Hema ze. De winkelketen krijgt de kosten vergoed, maar maakt geen winst op de handgeweven sjaals, de beschilderde kussentjes en andere Return To Sender-producten. De winst gaat terug naar de regio van herkomst.

„Het verhaal van Leandro is misschien wel het mooiste uit de nieuwe serie”, zegt Hester Ezra. „Je vraagt je af hoe het in godsnaam mogelijk is dat hij daar, in zijn kamer van drie bij drie, producten maakt voor de Hema.” Hester Ezra is creatief directeur van Butterfly Works. Deze ontwikkelingsorganisatie – zelf noemen ze zich een ‘doe-tank’ – is medeverantwoordelijk voor Return To Sender.

Butterfly Works verzorgt de research, denkt mee over het assortiment, adviseert over partners en financiert het project deels. Katja Schuurman presenteert het programma en was ook initiatiefnemer van de stichting Return To Sender.

„Eigenlijk kwamen twee gelijksoortige initiatieven bij elkaar”, vertelt Hester Ezra. „Butterfly Works wilde graag iets doen met producten uit ontwikkelingslanden. En Katja liep met eenzelfde idee rond.”

Butterfly Works rondde eind 2006 een opdracht af voor de Nationale Commissie voor Internationale Samenwerking en Duurzame Ontwikkeling (NCDO), die namens het ministerie van Buitenlandse Zaken subsidie verstrekt voor ontwikkelingsprojecten. „Daar vertelden ze dat Katja Schuurman ook was langs geweest met een plan voor lokale handwerkslieden. Gevestigde hulporganisaties hadden moeite met haar plan. Ze vonden het te tricky, te optimistisch, te eng misschien.”

Butterfly Works wilde graag samenwerken met de presentatrice. „Katja heeft een enorme mediakracht”, zegt Ezra. „Wij hebben absoluut geen moeite met sterrenactivisme, het Bono-effect.” De U2-zanger gebruikt zijn bekendheid om aandacht te vragen voor armoede in de wereld. „Katja stelt ons in staat om een heel grote doelgroep te bereiken. Hetzelfde geldt voor onze samenwerking met de Hema.”

Is Return To Sender succesvol? „De opbrengst van de eerste serie, de najaars- en voorjaarscollectie is bij elkaar 150.000 euro”, zegt Ezra. Het geld wordt in de landen van herkomst onder meer besteed aan het verbeteren van de productie en vakonderwijs.

„Bijvoorbeeld lessen over het berekenen van marktconforme kostprijzen. Ook als de Hema wegvalt moeten lokale handwerkslieden overleven. Zij mogen absoluut niet afhankelijk worden van het tv-programma.”

Schuurman stapte dit seizoen over van de publieke omroep naar Net 5. Return To Sender verhuisde mee. Hester Ezra betreurt die overstap niet. „Wij zijn heel blij met Net 5. Return To Sender is een commercieel project. Het gaat niet alleen om liefdadigheid, wij willen gewoon winst maken. Dan moet het ook maar zo commercieel mogelijk.”

Butterfly Works was positief verrast over de ruimte die het bij Net 5 krijgt „om de kern van het concept” in beeld te krijgen. Tegen de verwachtingen in ging dat veel soepeler dan in de samenwerking met Llink. „Wij hadden gehoopt in de eerste serie meer over de producten te kunnen vertellen.” Net 5 heeft zich gecommitteerd aan een volgend seizoen; ook de Hema wil na deze reeks nog twee jaar door.

Kritiek op het project zou kunnen zijn dat geld voor ontwikkelingssamenwerking wordt gebruikt voor commerciële doeleinden. Dat is niet terecht, vindt Hester Ezra. „De Hema verdient niets aan de producten. En overheidssubsidie gebruiken we alleen voor moeizaam bereikbare, onderontwikkelde markten.”

Volgens haar is er een strikt onderscheid tussen de subsidie van Buitenlandse Zaken aan de stichting Butterfly Works en geld van de BV Butterfly Works. Net 5 krijgt volgens een woordvoerder geen subsidie voor de productie van het programma.

Wat is Butterfly Works?

- Return To Sender is een van twaalf projecten van de Nederlandse organisatie Butterfly Works. Die werd in 1999 opgericht door Emer Beamer, Hester Ezra en Ineke Aquarius.

- Zij startten in Kenia hun eerste project: Nairobits, een webdesignopleiding voor jongeren in sloppenwijken. De school heeft al meer dan 250 webdesigners afgeleverd.

- Butterfly Works kreeg een onderscheiding van de VN voor het project The World Starts With Me. Afrikaanse jongeren krijgen seksuele voorlichting in een veilige omgeving, via de pc.

- Minister Koenders (Ontwikkelingssamenwerking, PvdA) subsidieert Butterfly Works via het zogeheten medefinancieringsstelsel. Naast de 1,6 miljoen euro (voor vier jaar) moet men 25 procent zelf binnenhalen.