Butterfly Works

Tuesday, November 11, 2008

Butterfly Works wants to shed some light on the involvement of celebrities in development cooperation, based on our own positive experiences with Katja Schuurman in Return to Sender.

In response to an article of Linda Polman in the same newspaper (13 sept 2008), who argues that celebrities cause more damage than do good.

Het Bono- moment is belangrijk
de Volkskrant, Forum, 23 september 2008 (pagina 10)

Geen mens in nood zal zich de vraag stellen of hij nu geholpen is door popsterren of door anderen, betoogt Hester Ezra. En daarom: Leve de glitter en glamour van het sterrenactivisme.

Bono redt Afrika, Al Gore het klimaat en Angelina Jolie is goodwill-ambassadeur voor Vluchtelingen. Ook in ons land worden Bekende Nederlanders steeds vaker ingezet als gezicht en uithangbord van een goed doel. Marco Borsato helpt Warchild, Victoria Koblenko Amnesty International, Floortje Dessing heeft een fair trade winkel. Deze week presenteert Katja Schuurman haar tweede collectie van Return to Sender, een project om eerlijke producten uit landen als India, Cambodja en Kenia, hier op de markt te brengen en de winst duurzaam te investeren. Idealisme, ontwikkelingssamenwerking, goede doelen: dankzij de sterren zijn ze hip en cool geworden. Weg met de geitenwollen sokken, leve de glitter en glamour van het sterrenactivisme. Ondanks het succes dat veel beroemdheden boeken voor ‘hun’ organisatie, valt er ook regelmatig een kritische noot te horen: doen de sterren het niet vooral voor eigen gewin? Of zoals Linda Polman zich in het Betoog (13 september) afvraagt: doen ze mee voor de persoonlijke beleving van hun ‘Bono-moment’? Is het eigen imago niet meer leidend dan daadwerkelijk idealisme? En komen de bezoekers van liefdadigheidsconcerten wel echt uit idealisme, of gewoon voor een fijn concert van hun helden? Vooral in Nederland hebben we de neiging dit soort vragen te stellen. Goed werk dien je te verrichten in alle stilte en bescheidenheid.

De vraag is wat de Derde Wereld, het klimaat en oorlogsslachtoffers opschieten met dergelijk cynisme. Want was Warchild ooit zo bekend geworden zonder Marco Borsato? Was de discussie over het klimaat ook zo heftig gevoerd wanneer niet Al Gore en Bob Geldof, maar de bureaucraten en wetenschappers van de VN het voortouw hadden genomen? Waarschijnlijk niet. En dat is de belangrijkste reden om de ‘vershowbizznisering’ van idealisme toe te juichen in plaats van het in het verdachtenbankje te plaatsen.

Want ja, waarschijnlijk hebben sterren er baat bij het gezicht van een goed doel te worden. Het zal inderdaad goed zijn voor hun imago en misschien verkopen ze daardoor soms meer cd’s. Maar het is ouderwets idealisme en goede doelen te benaderen met een theorie van communicerende vaten, waarbij het ondenkbaar is dat beide partijen beter worden van bijvoorbeeld ontwikkelingssamenwerking. En bovendien: is het nu echt zo ondenkbaar, dat ook beroemde acteurs en popzangers over een hart beschikken en zich dus voor anderen willen inzetten?

Het is juist van groot belang dat beroemdheden zich blijven inzetten voor goede doelen. Want veel beter dan politici, beleidsmakers en anonieme idealisten kunnen zij een groot publiek bereiken met hun boodschap. Zo’n vorm van marketingdenken of misschien zelfs commercieel denken komt eerder nog te weinig dan te veel voor in Nederland. Zeker nu van allerlei kanten het draagvlak voor ontwikkelingssamenwerking wordt ondermijnd door discussies over (gebrek aan) effectiviteit en Nederland steeds meer afstand neemt van haar traditionele internationale oriëntatie, is een zakelijke benadering meer dan gewenst.

Dat betekent inderdaad dat de collectebus vervangen wordt door grote popconcerten. Dat de bedelbrief verdrongen wordt door commercials met soapsterren. Dat betekent inderdaad dat goede doelenorganisaties zakelijk gaan opereren, dat professionele marketing en pr worden ingezet en dat ook bedrijven een grotere rol zullen gaan spelen – zie bijvoorbeeld de rol van Achmea en Hema bij het nieuwe project van Katja Schuurman.

En waarschijnlijk, ja zelfs hopelijk, worden al die partijen daar ook beter van. Het zal ze stimuleren om optimaal met het geld van donoren om te gaan – juist omdat zij zich geen imagoschade kunnen veroorloven. Het betekent dat de ambassadeurs hun uiterste best zullen doen zoveel mogelijk mensen achter hun organisatie te krijgen.

Linda Polman maakt zich zorgen over de inhoud. De vips zijn niet de deskundige denkers die de kwestie van leven en dood nodig heeft. Natuurlijk moet er goed gekeken worden naar de inhoudelijke borging, de continuïteit en duurzaamheid van projecten waar sterren het voortouw in nemen. Dat veronderstelt dat sterren geen inhoudelijke betrokkenheid en kennis van zaken hebben en alleen hun gezicht ‘lenen’. Dat staat haaks op het feit dat bijvoorbeeld Return to Sender door Katja Schuurman zelf is opgericht en dat zij inhoudelijk zeer betrokken is. Daarnaast is het belangrijk om ervaren organisaties te betrekken. Zo combineert Return to Sender de inhoudelijke kennis van onder meer Butterfly Works met de gedrevenheid en bekendheid van Katja Schuurman. De kennis van ervaren ontwikkelingssamenwerkers moet gedeeld worden en ter beschikking gesteld worden van de nieuwe helden van het idealisme. Daar worden hun organisaties beter van, daar worden ze zelf beter van, maar veel belangrijker: daar wordt de wereld beter van.

En dat de manier waarop idealisme onder nieuwe generaties wordt aangewakkerd heel anders is dan tien jaar geleden, is niet iets om van wakker te liggen. Het draait om de resultaten – of die nu bereikt worden door popsterren of door anderen, is een vraag die geen mens in nood zich zal stellen.